Diyabete Bağlı Ampütasyonlar

Diyabet alt ekstremite ampütasyon sebeplerinin büyük çoğunluğunu oluşturur. Özellikle tip 2 diyabet hastaları, diyabete bağlı ampütasyonlarda başı çeker.

Giriş

Diyabete Bağlı Ampütasyonlar

Ampütasyon, yalnızca uzuv kaybıyla sınırlı kalmayan; vücut imajı bozukluğu, işlevsel ve sosyal ilişki kayıplarına sebep olabilen travmatik bir durumdur. Protezler bu kaybı fonksiyonel ve görsel olarak tamamlayarak kişilerin toplumsal katılımını sağlayan yapay uzuvlardır. Diyabet alt ekstremite ampütasyon sebeplerinin büyük çoğunluğunu oluşturur. Özellikle tip 2 diyabet hastaları, diyabete bağlı ampütasyonlarda başı çeker. Teknolojinin gelişimi, diyabetik ampütelerin farklı aktivitelere katılımını sağlayan geniş ürün seçenekleri sunar. Gelişimler olumlu yönde hızla ilerlerken bunu insana uyarlamak ancak hasta merkezli rehabilitasyon ekibi ile mümkündür.

Protez kullanımı ne yazık ki her ampüte için mümkün değildir, bunun sağlanması için yeterli kardiyovasküler kapasite, fiziksel beceri, soket uygulaması için şekillenmiş ve duyusal yeterliliğini sağlamış güdük elde edilmiş olması gerekir. Diyabetik ampütelerde rehabilitasyon süreci preoperatif, postoperatif ve preprostetik, prostetik ve postprostetik olmak üzere 5 aşamadan oluşur. Diyabetli ampütelerde yara iyileşmesinin yavaş olması, his kaybı ve fiziksel aktivite eksikliğine bağlı erken yorgunluğun gelişmesi süreci yavaşlatan dikkat edilmesi gereken faktörlerdir.

Preoperatif

Preoperatif dönem

Preoperatif dönemde amaç, hastayı fiziksel ve zihinsel olarak ampütasyona hazırlamaktır. Bu dönemde yapılan protez süreci ve komponentler ile ilgili hasta bilgilendirme, gevşeme ve solunum egzersizleri, kuvvetlendirme ve aerobik egzersizler kişiyi ampütasyon sonrası sürece hazırlar.

Postoperatif ve preprostetik

Postoperatif ve preprostetik dönemler

Postoperatif ve preprostetik dönemler birbirine entegre, bazı uygulamaların benzer şekilde ardı sıra devam ettiği dönemlerdir. Ağrı ve volüm kontrolü, güdük iyileşmesi ve şekillendirilmesi, doğru pozisyonlama, duyusal farkındalık sağlama ve erken mobilizasyon postoperatif dönemin öncelikli hedefleridir.

Hasta tek taraflı ampüte ise sağlam tarafın ayak bakımına dikkat etmelidir. Sağlam ayağın en iyi şekilde korunması son derece önemlidir; bunun için diyabetik ayakkabı, diyabetik çorap ve kişiye özel tabanlık çözümlerimizle de yanınızdayız.

Cerrahiden sonra hastanın sağlam tarafında problem yoksa yürüteç ya da çift taraflı kanedyen ya da koltuk altı değnekleri ile ambulasyon (hastanın hareket etmeye başlaması) sağlanmalıdır. Eğer ampüte olmayan taraf ambulasyona uygun değilse ya da hasta çift taraflı ampüte ise tekerlekli sandalye kullanarak mümkün olduğunca üst ekstremitesini aktif kullanmalı, erken dönemde temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için yardımcı cihaz kullanımına uygun ev düzenlemesi yapılmalıdır.

Güdük ve ödem

Güdük şekillenmesini ve ödem kontrolü

Güdük şekillenmesini sağlamak ve ödem kontrolü için kompresyon, egzersiz ve masaj uygulamalarından yararlanılabilir. Bunun için sıklıkla elastik kompresyon çorapları, sekiz şekilli yapılan elastik bandaj veya linerlar tercih edilir. Ancak olası duyu kaybından dolayı hasta sıkı bandajı hissetmeyebilir, bu sebeple ilk zamanlarda bandaj kullanım süresi kısa tutularak, güdük kontrolü daha sık olmalıdır.

Hasta hem diyabet hem de diyabete eşlik eden problemlerden dolayı (örn: diyaliz) gün içinde volüm değişiklikleri yaşayabilir. Bunun takibi için mezura ölçüm sonuçları prostetik süreçte kullanılacak süspansiyon sistemini belirlemede yol gösterici olacaktır. Ayrıca beslenme, hijyen (Derma Güdük Bakım Serisi), sigara alışkanlığının bırakılması, düzenli egzersiz, ilaçların düzenli kullanılması diyabetik hastalarda prostetik sürecin başarılı olmasında etkin önemli parametrelerdir.

Prostetik

Prostetik dönem

Kişisel faktörlere de bağlı olarak prostetik döneme geçiş süresi değişkenlik gösterir. Yara iyileşimi tam olan, ambule olmaya engel durumu olmayan diyabetik hastalarda protez uygulamasına geciktirmeden geçilmelidir. Hastaya uygun olmayan ilk protez deneyimi olumsuz sonuçlara sebep olur, bunun önüne geçmek için protez yapımı öncesi izlenimler ve hasta hikayesi göz önünde bulundurularak protez komponentleri hasta işbirliği ile belirlenir.

Yapılan ampütasyonun seviyesine bağlı olarak uygulama esnasında farklı protez parçaları kullanılır. Diz altı ampütasyonunda protez; soket, liner, birleştirici parçalar ve ayaktan oluşur. Diz üstü ampütasyonunda bu parçalara ek olarak diz eklemi vardır.

Diyabetik hastalarda prostetik dönemde mutlaka hastaya test soket uygulaması yapılmalıdır. Test soket uygulamasında geri dönüşlere bağlı olarak nihai sokette değişiklikler gerekebilir.

Vücudunuzla direkt temas halinde olan linerın seçimi, soketin yük noktalarının belirlenmesi ve süspansiyon sistemi diyabetli hastalarda önemlidir. Aksi takdirde güdük üzerinde rotasyonel ve dikey sürtünme kuvvetlerinin oluşması güdükte istenmeyen yara oluşumuna sebep olur.

Ayak, diz eklemi ve birleştirici parçaların seçiminde fiziksel durumunuz, ampütasyon seviyeniz, günlük yaşam aktiviteleriniz, mesleki ve çevresel koşullarınız belirleyicidir. Ortopedi teknikerlerimiz size uygun parçaların özelliklerini tüm yönleriyle sizinle paylaşır, tavsiyelerde bulunur ve sonunda tüm parçalara birlikte karar verirsiniz.

Fizyoterapist eşliğinde yapılan yürüme eğitimi; hasta bilgilendirme, protezi giyme çıkarma, soket ve güdük hijyeni, yürümeye özel kuvvetlendirme egzersizleri, fonksiyonel yürüme ve aktivite eğitimlerini içerir. Egzersiz öncesi ve sonrası kan şekeri seviyesi, yorgunluk ve yara durumu, ağrı duyusu kaybı egzersiz yoğunluğunu ve mola sıklığını belirlemede önemli etkenlerdir.

Postprostetik

Postprostetik dönem

Postprostetik dönem, kişinin aktivite katılımı ve güdük formundaki değişime bağlı olarak gelişen bir takip sürecidir. Bu süreçte çoğunlukla işe geri dönüş, ev içi düzenlemeler ve sosyal çevreye adaptasyon için öneriler üzerinde durulur. Rehabilitasyon aşamalarını başarıyla tamamlayan ve diyabetik bakımını, kontrollerini yerine getiren bireylerin protezleriyle sosyal yaşama katılımı mümkündür.

Çözümler

Diz altı protez uygulamaları

Diz altı protez uygulamalarında protez; liner, soket ve ayaktan oluşur. Diyabetli ampüteler için özellikle cilde direkt temas eden liner ve volüm değişikliğini kompanse edecek bir süspansiyon sistemi son derece önemlidir. Bu nedenle, cildin bakımı ve korunmasını sağlayan Ottobock DVS liner, farklı zeminleri algılayabilen ve süspansiyon hızını yürüyüşünüze göre ayarlayabilen Ottobock DVS aktif vakum sistemi ve 1C10 Terion ayağı bir araya getirdik.

SSS

Sıkça Sorulan Sorular

Diyabete bağlı ampütasyonlarda dikkat edilmesi gereken noktalar

Ampütasyon gerçekleştiği andan itibaren 8 bandajı yapılarak güdükteki ödem kontrolü sağlanmalıdır. Doktor kontrolünde güdük hassasiyeti giderici egzersizler yapılması gerekmektedir. Buna ek olarak, dikişlerin alındığı andan itibaren küçük yük aktarımı egzersizleri yapılmalıdır. Bu egzersizler esnasında ve gün içerisinde sık sık güdük bütünlüğü, rengi ve volüm mutlaka gözlemlenmelidir. Volüm kontrolü için güdük üzerinde belirlenmiş olan belli noktalardan her kontrolde bir mezura ile çevresel ölçü alınarak not alınması tavsiyemizdir. Bu ölçüler hem kullanıcı, hem doktor ve hem de ortez protez teknikerleri için önemli bir güdük geçmiş bilgisi olacaktır. Bunların yanı sıra güdüğü rahatlatmak adına, örneğin diz altı ampütasyonlarda, dizin altına yastık vb. yataklama yapılmasından kaçınılmalıdır. Bu tarz rahatlatmak amaçlı yapılan yataklamalar kasların kısalmasına buna takiben de ampütasyona en yakın eklemde hareket kısıklığına yol açacaktır. Ampütasyon seviyesine göre farklı egzersizler gerekebilir. Size özel tavsiyelerimiz için lütfen bizimle irtibata geçiniz.

Diyabetik güdüğün bakımı hakkında bazı ipuçları

Günlük bakım hem ampütasyon sonrası iyileşme süreci hem de protez yapımı sonrasında büyük önem taşımaktadır. Güdük bütünlüğünü sağlamak ve koruyabilmek için cildimizin ve skar dokunun (örn. dikiş, gref, yaralanma izi) esnekliğini korumak/tekrar sağlamak adına doktorunuzun önerdiği nemlendiriciyi yada Ottobock Derma Güdük Bakım Serisi’ni kullanmalısınız.

Protez seçiminde dikkat edilmesi gereken noktalar

Protez sistemi, kullanıcının günlük/iş hayatındaki koşullara ve diyabetin getirmiş olabileceği endikasyonlara uygun olarak yapılmalıdır. Örneğin diyalize giren bir kullanıcı ile diyaliz ihtiyacı olmayan bir kullanıcı arasında özellikle uygun soket sistemi arasında büyük fark bulunmaktadır. Güdük ve cilt yapısı da ciddi bir önem taşımaktadır. Kuru, ince ve narin ciltlerde kullanılması gereken materyaller farklı olduğu gibi, esnek ve dayanıklı cilt fakat kemiksel yapılı güdüklerde kullanılması gereken materyaller daha farklıdır. Size en uygun protez ve soket sistemini ortez protez teknikerinizle birlikte seçmelisiniz.

PlasmaDerm®

PlasmaDerm®

PlasmaDerm®, soğuk atmosferik plazma teknolojisiyle ciltteki kan mikrosirkülasyonunu arttırarak yaranın oksijenle beslenmesini sağlar ve antimikrobiyal etkisiyle yaranın steril kalmasına yardımcı olur. Bu sayede, yara iyileşme süreci hızlandırılır.

Broşür

Diyabetik ayağın hangi evresinde olursanız olun, Ottobock'ta size özel çözümler var.

brochure

Diyabet Hastası Ampüteler İçin Protez Uygulamaları

İndirme (PDF 1.54 MB)