Przed amputacją nogi

Przed amputacją nogi

Dowiedz się, co dzieje się przed planowaną amputacją i jak możesz się przygotować.

Podsumowanie

Przygotowanie się do planowanej amputacji

Być może już od jakiegoś czasu wiesz, że czeka Cię amputacja. Chociaż ta wiedza jest bardzo trudna do zniesienia – nie jesteś sam w tej trudnej fazie swojego życia. Chcemy pomóc Ci przygotować się do tego kroku. Dowiedz się, co się dzieje po amputacji nogi, kto się Tobą opiekuje, a zwłaszcza co dzieje się później.

Kontakt z ekspertami

Skontaktuj się z ekspertami

Mimo że jest to bardzo ważne, wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że możesz mieć wpływ na to, kto będzie Cię leczył. Twój zespół specjalistów obejmuje wszystkich, którzy opiekują się Tobą podczas i po amputacji. Zespół skupia się wokół Twojego technika ortopedy, który również koordynuje cały proces. Ważne jest, abyś był leczony przez specjalistów z dużym doświadczeniem z osobami po amputacji nóg. Tutaj znajdziesz informacje, dzięki którym dowiesz się wszystkiego o ogólnym procesie leczenia i różnych zadaniach wszystkich zaangażowanych osób. Nasza lista ekspertów pomoże Ci skontaktować się z odpowiednimi specjalistami. Możesz też skorzystać z naszej listy kontrolnej, aby upewnić się, że wszystko zostało wzięte pod uwagę.

Powody amputacji

Najczęstsze przyczyny amputacji nóg

Amputacja to przecięcie kości w zdrowej tkance. Kiedy część ciała zostaje odcięta w stawie, nazywa się to amputacją w stawie lub dezartykulacją. Amputacja jest konieczna, gdy nie przewiduje się wygojenia chorej części ciała, w wyniku czego zagrożone jest życie pacjenta. Przyczynami mogą być zaburzenia krążenia, infekcje, wypadki, nowotwory lub wrodzona wada kończyny (dysmelia). W niektórych z powyższych przypadków o amputacji wiadomo z pewnym wyprzedzeniem. Z drugiej strony amputacje są czasami konieczne zupełnie niespodziewanie, na przykład z powodu ciężkich obrażeń po wypadku.

Amputacja z powodu zaburzeń krążenia

Amputacja z powodu zaburzeń krążenia

Najczęstszą przyczyną amputacji w cywilizacji zachodniej są postępujące choroby tętnic obwodowych. Oprócz innych chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca, tak zwana „noga palacza” jest bardzo dobrze znaną i powszechną chorobą tętnic. W przypadku zaburzeń krążenia dopływ tlenu do nogi nie jest wystarczający. W rezultacie często występuje ból, a chodzenie jest niewygodne. Noga lub stopa są zimniejsze niż reszta ciała i czasami mają również niebieskawy kolor. Amputację kończyny dolnej wykonuje się tylko wtedy, gdy inne zabiegi chirurgii naczyniowej nie pozwalają na przywrócenie krążenia krwi. Przy częściowych amputacjach celem jest również zachowanie reszty stopy lub nogi.

Amputacja z powodu zespołu stopy cukrzycowej

Amputacja z powodu zespołu stopy cukrzycowej

Zespół stopy cukrzycowej jest jedną z najczęstszych przyczyn amputacji stóp. Mimo, że coraz więcej osób dożywa podeszłego wieku, a liczba osób z cukrzycą rośnie, liczba amputacji niewiele się zmienia. Wynika to z lepszego leczenia dotkniętych tą chorobą.


Cukrzyca na ogół powoduje kilka wzajemnie nasilających się zaburzeń:
• Zmniejszona potliwość powoduje wysychanie i pękanie stóp i nóg.
• Złogi cukru w nerwach powodują, że osoby dotknięte chorobą tracą czucie, więc nie zauważają już pęknięć i ran.
• Cukrzyca poważnie zaburza gojenie się ran.
• Kiedy rany są poddawane stresowi, powiększają się. Tkanka ulega zapaleniu i obumieraniu.


Istnieje również ryzyko szybszego zapalenia stopy i nogi, ponieważ cukrzyca zakłóca krążenie krwi, a komórki obumierają.

Amputacja po wypadku

Amputacja po wypadku

Częstotliwość amputacji po wypadkach – w tym na przykład wypadkach przy pracy i drogowych – znacznie spadła w cywilizacji zachodniej. Istnieje wiele przyczyn takiego stanu rzeczy, w tym wyższe standardy bezpieczeństwa i higieny pracy. Postęp w dziedzinie intensywnej terapii i chirurgii pozwala w wielu przypadkach na odbudowę nerwów, naczyń, kości i tkanek miękkich uszkodzonych kończyn, więc amputacja ostatecznie nie jest konieczna.

Amputacja z powodu guzów

Amputacja z powodu guzów

Amputacje z powodu nowotworów są stosunkowo rzadkie. Jednak w wielu przypadkach guzy znajdują się w okolicy kolana lub biodra. Około połowa wszystkich amputacji w okolicy biodra i miednicy jest spowodowana nowotworami. Celem amputacji w takich przypadkach jest ratowanie życia pacjenta poprzez zapobieganie rozprzestrzeniania się komórek nowotworowych, które mogłyby zaatakować inne części ciała.

Amputacja po infekcji

Amputacja po infekcji

Amputacje z powodu infekcji stały się niezwykle rzadkie, odkąd Louis Pasteur opisał działanie antybiotyków w 1877 roku. Kolejnym powodem spadku są wysokie standardy antyseptyczne w leczeniu i szczepienia przeciw tężcowi. Niemniej jednak trzeba być czujnym nawet przy najmniejszym urazie. Oznaki stanu zapalnego obejmują zaczerwienienie, obrzęk, gorączkę i ból w ranie.

Sprawdź również, czy Twoje szczepienie przeciw tężcowi jest wciąż aktualne. Instytut Roberta Kocha zaleca dawkę przypominającą co dziesięć lat, a czasem wcześniej, jeśli pojawią się rany. W każdym przypadku skontaktuj się z lekarzem.

Poziomy amputacji

Ustalenie odpowiedniego poziomu amputacji

Termin ‘poziom amputacji’ opisuje miejsce amputacji części ciała. Jest ustalany przez lekarza przed operacją i opiera się na przyczynie amputacji.

Jeśli planowana jest operacja, Twój technik ortopeda może brać udział w konsultacjach przedoperacyjnych. Technik ortopeda może doradzić w zakresie najbardziej odpowiedniego poziomu amputacji, w celu późniejszego dopasowania protezy.

Poziom amputacji jest jednym z czynników decydujących o wyborze odpowiedniej protezy. Określa, jakie części i stawy nogi należy zastąpić protezą.

Amputacja stopy

Amputacja stopy

Istnieje ponad dwanaście różnych poziomów amputacji w obszarze stopy. Obejmują one amputację palca u nogi, amputację na poziomie śródstopia, a także amputacje w okolicy stępu.

W dopasowaniu protetycznym można wykorzystać protezy silikonowe.

Amputacja podudzia (amputacja poniżej kolana)

Amputacja podudzia (amputacja poniżej kolana)

W przypadku amputacji podudzia, przecięte zostają kość piszczelowa i kość strzałkowa.

Do dopasowania protetycznego potrzebna jest stopa protetyczna, adaptery i elementy łączące do leja protezy.

Amputacja w stawie kolanowym

Amputacja w stawie kolanowym

Amputacja w stawie kolanowym ma miejsce, gdy przecięty zostaje staw kolanowy, nad podudziem. Udo zostaje zachowane w całości.

Do dopasowania protetycznego potrzebna jest stopa protetyczna, przegub kolanowy, adaptery i elementy łączące do leja protezy.

Amputacja na poziomie uda (amputacja powyżej kolana)

Amputacja na poziomie uda (amputacja powyżej kolana)

W przypadku amputacji udowej kość udowa zostaje odcięta.
Do dopasowania protetycznego potrzebna jest stopa protetyczna, staw
kolanowy, adaptery i elementy łączące do protezy.







Amputacja w stawie biodrowym

Amputacja w stawie biodrowym

Podczas amputacji w stawie biodrowym, cięcie wykonywane jest w okolicy stawu biodrowego. W przypadku tej amputacji miednica będzie później kontrolować protezę.

Do dopasowania protetycznego potrzebna jest stopa protetyczna, przegub kolanowy, przegub biodrowy, adaptery i elementy łączące do leja protezy.

Amputacja kończyny dolnej z częścią miednicy (hemipelwektomia)

Amputacja kończyny dolnej z częścią miednicy (hemipelwektomia)

W przypadku hemipelwektomii amputuje się całą nogę i części miednicy, aż do kości krzyżowej. W przypadku tej amputacji miednica będzie później kontrolować protezę.

Do dopasowania protetycznego potrzebna jest stopa protetyczna, przegub kolanowy, przegub biodrowy, adaptery i elementy łączące do leja protezy.

Zespół terapeutyczny

Ci eksperci są do Twojej dyspozycji i zajmą się Twoim leczeniem

Zespół ekspertów z różnych dziedzin zajmuje się Twoim leczeniem przed i po amputacji. Wymieniliśmy tutaj członków tego zespołu i opisaliśmy rolę każdego z nich w Twoim leczeniu.

Kluczową rolę w tym zespole odgrywa technik ortopeda. Radzimy skontaktować się z nim jeszcze przed amputacją, jeśli to możliwe. Nasza lista ekspertów może pomóc Ci znaleźć kogoś, kto ma już duże doświadczenie w pracy z osobami po amputacji nogi i w związku z tym jest w stanie udzielić Ci dobrych rad.

Chirurg

Chirurg

Chirurg doradza przed amputacją i przeprowadza operację. Najlepiej gdy chirurg współpracuje z technikiem ortopedą, aby z wyprzedzeniem koordynować przebieg operacji. Na przykład chirurg i technik ortopeda mogą jeszcze przed operacją omówić kształt kikuta, co ułatwia późniejsze dopasowanie leja protezy. Po amputacji chirurg monitoruje powrót do zdrowia i zaleca przebieg rehabilitacji.

Lekarz rodzinny i specjalista

Lekarz rodzinny i specjalista

W większości przypadków lekarz rodzinny i specjalista opiekują się Tobą jeszcze przed amputacją i znają przebieg Twojej choroby. To do nich zwracasz się po receptę na nowe elementy protetyczne lub dodatkowe środki rehabilitacyjne.

Pracownicy edukacji społecznej i opieka społeczna

Pracownicy edukacji społecznej i opieka społeczna

Pracownik edukacji społecznej lub inny pracownik opieki społecznej zwykle opiekuje się Tobą, gdy jesteś jeszcze w szpitalu. Ich zadaniem jest pomóc Ci w powrocie do codzienności. Obejmuje to takie tematy, jak dom, edukacja, praca, rodzina, dochody i sieci społeczne. Mówią Ci, jakie usługi są dostępne i jak możesz uzyskać do nich dostęp. Przykładami takich usług są środki edukacji medycznej, specjalnej i społecznej czy pomoc w udziale w życiu społecznym.

Szpitalny personel pielęgniarski

Szpitalny personel pielęgniarski

Po amputacji, szpitalny personel pielęgniarski i specjaliści zajmujący się ranami dbają o gojenie się rany oraz prawidłowe ułożenie i ucisk kikuta. Najlepiej, gdy działania te są skoordynowane z lekarzami, technikiem ortopedą i terapeutą.

Fizjoterapeuci i terapeuci zajęciowi

Fizjoterapeuci i terapeuci zajęciowi

Fizjoterapeuci i terapeuci zajęciowi pomagają w szpitalu, podczas rehabilitacji oraz w życiu codziennym. Ich zadaniem jest nauczenie Cię ruchu, wzmocnienie i rozciągnięcie mięśni oraz pomoc w nauce i doskonaleniu chodzenia i radzenia sobie z czynnościami dnia codziennego. Terapeuci wykonują również terapię kompresyjną w szpitalu.

Technik ortopeda

Technik ortopeda

Twój technik ortopeda odgrywa kluczową rolę, ponieważ dopasowuje odpowiednią protezę i może udzielić porady, jeśli masz pytania. Przed planowaną amputacji, technik ortopeda może omówić z chirurgiem to, jak powinien wyglądać kikut amputowanej kończyny, jeśli to możliwe. Może polecić doświadczonych terapeutów lub szewców ortopedów i dać Ci kontakt do innych osób po amputacji. Możesz również zapytać go o takie rzeczy, jak kontakt w sprawie przebudowy domu lub przeróbki samochodu.

Dopasowując protezę, technik ortopeda poznaje Twoje potrzeby i preferencje oraz omawia z Tobą różne opcje leczenia. Na tej podstawie dobiera odpowiednie komponenty protetyczne i wytwarza protezę z odpowiednio dopasowanym lejem protezy. Krótko po amputacji zbada kikut amputowanej kończyny i ustali, czy konieczna jest proteza tymczasowa.

Twój technik ortopeda jest do dyspozycji w przypadku jakichkolwiek pytań związanych z protezą.

Szewc ortopedyczny

Szewc ortopedyczny

Oprócz protezy możesz potrzebować odpowiednich butów do zdrowej stopy. Może tak być na przykład w przypadku zaburzeń krążenia. Buty ortopedyczne mogą być również opcją w przypadku częściowej amputacji stopy, jeśli nie nosisz protezy części stopy. Zapytaj swojego technika ortopedę o dane kontaktowe.

Ambulatoryjny personel pielęgniarski

Ambulatoryjny personel pielęgniarski

W zależności od sytuacji rodzinnej pielęgniarki ambulatoryjne mogą pomóc w użytkowaniu protezy, a także zająć się kompresją i mobilizacją na co dzień.

Krewni i środowisko społeczne

Krewni i środowisko społeczne

Twoi krewni również przyczyniają się do Twojej rehabilitacji i będą starać się wspierać Cię najlepiej jak potrafią w codziennym życiu. To, jaką konkretną rolę mogą odegrać, zależy od Twojej sytuacji osobistej. Krewny może pomagać Ci w codziennym użytkowaniu protezy oraz w codziennych zadaniach.