Leven met een armamputatie

Na de armamputatie

Na de armamputatie staat uw herstel en de genezing van de stomp centraal. Tips voor oedeemtherapie, training en stompzorg vindt u hier.

Samenvatting

Wat staat u te wachten na de amputatie?

Onmiddellijk na de amputatie is uw herstel en de genezing van de stomp het belangrijkste. Zo kunt u het snelst aan de revalidatie beginnen en kan uw prothese worden aangemeten.

De volgende informatie is bedoeld om u voor te bereiden op het dragen van een prothese. Dit maakt het voor u gemakkelijker om de prothese later optimaal te gebruiken. Omdat we niet elk individueel geval kunnen bespreken, geven we hieronder alleen informatie over transhumerale (bovenarm) amputaties.


De therapie begint kort na de amputatie. De wond wordt behandeld om deze voor te bereiden op het dragen van een prothese. Zodra de operatiewond goed is genezen, kan het eigenlijke aanmeten van de prothese en het revalidatieproces beginnen. In de meeste gevallen duurt dit maximaal zes maanden.


Uw eigen inzet wordt in de loop van de therapie steeds belangrijker. Uw revalidatieteam ondersteunt u daarbij. Als u merkt dat bepaalde hier genoemde maatregelen in uw geval niet worden uitgevoerd, vraag er dan naar bij uw revalidatieteam. Uw therapeuten kunnen beoordelen of de maatregelen voor u zinvol zijn.

Stompgenezing en therapie

Bereid uw stomp voor op het dragen van een prothese

De genezing van uw stomp na de armamputatie vormt de basis voor het daaropvolgend aanmeten van de prothese en is daarom belangrijk. In het ziekenhuis volgen en controleren de behandelende artsen het genezingsproces continu, terwijl de verpleegkundigen van de polikliniek de dagelijkse behandeling van uw stomp voor hun rekening nemen. Naast wondbehandeling omvat dit onder andere oedeem- en compressietherapie, desensibilisatie van de huid en littekenverzorging.

Oedeemtherapie

Na de operatie zal het weefsel rond de stomp in het begin meestal opzwellen. Deze zwelling (oedeem) is een normale reactie op de operatie. Meestal verdwijnt het na ongeveer een week. Er wordt alleen een los wondverband aangebracht totdat de hechtingen zijn verwijderd. Er kan in eerste instantie geen druk op de stomp worden uitgeoefend.


De omtrek van de stomp moet regelmatig worden gemeten om te beoordelen of de zwelling afneemt. Hiervoor moeten altijd dezelfde meetpunten worden gebruikt en de resultaten moeten worden gedocumenteerd op meetformulieren. Als dit niet gebeurt, zijn de resultaten onderling niet te vergelijken en is het lastig te zeggen of de zwelling afneemt.

Correcte houding

Een flinke zwelling van de stomp gedurende langere tijd verstoort de wondgenezing en het moment waarop een prothese kan worden aangemeten, wordt uitgesteld. Ook in het ziekenhuisbed dient u een juiste houding aan te nemen om verkorting en verstijving van spieren en gewrichten te voorkomen. Meestal nemen patiënten in eerste instantie een comfortabele en pijnvrije houding aan, maar de ervaring leert dat dit niet altijd optimaal is. Naarmate de tijd vordert, moet de stomp zo ver mogelijk in gestrekte positie liggen. Het blijvend optillen – bijvoorbeeld op een kussen – moet altijd worden vermeden, omdat anders de spieren korter worden en de daaropvolgende mobiliteit van de stomp wordt verminderd.

Mobilisatie

Beweeg uw stomp meerdere keren per dag. Dit kan een verlies aan mobiliteit in uw gewrichten voorkomen. Vroege mobilisatie is belangrijk omdat het de bloedsomloop activeert en het evenwicht bevordert. Vraag uw therapeut u bewegingsoefeningen te laten zien die op het moment geschikt voor u zijn. Vooral het schoudergewricht moet zo vroeg mogelijk gemobiliseerd worden; anders kan het stijf worden. Met een combinatie van de juiste houding en beweging kunt u uw arm goed voorbereiden op het dragen van de prothese.

Compressietherapie

Vroege compressietherapie


Na de operatie wordt een wondverband aangebracht en regelmatig verwisseld. Compressietherapie begint daarna bijvoorbeeld met een compressiezwachtel. Uw arts zal het exacte tijdspad bepalen. Het doel van compressietherapie is om stompoedeem te verminderen en uw stomp voor te bereiden op uw prothese. Compressie van de stomp helpt bij het optimaliseren van de pasvorm van uw prothese. Compressie bevordert ook de bloedcirculatie in de stomp. Dit vermindert de pijn en bevordert de genezing van littekens.

Compressieverband

Een compressiezwachtel maakt het mogelijk om de druk dag na dag of ook in de loop van een dag aan te passen. De druk moet het grootst zijn aan het uiteinde van de stomp en geleidelijk afnemen naar het lichaam toe. Elastische zwachtels vastgezet met patches worden gebruikt om deze om de stomp te wikkelen. Aangezien deze methode enige oefening en ervaring vereist, moet het verband worden aangebracht door gekwalificeerd personeel (fig. 3) of moet het verplegend personeel u instrueren over de juiste wikkeltechniek. Het is belangrijk om de stomp niet te vernauwen met het verband en het mag geen pijn veroorzaken.

Siliconen liners

Siliconen liners zijn enerzijds snel en makkelijk te gebruiken. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende kant-en-klare maten. Om de druk zo gelijkmatig mogelijk te verdelen over het gehele oppervlak van de amputatieplaats, is het van cruciaal belang ervoor te zorgen dat er geen lucht aan het uiteinde van de stomp wordt vastgehouden tijdens het aantrekken van de liner! Het kan zijn dat u in het begin meer transpireert in de liner. Dit corrigeert zichzelf nadat u deze een tijdje hebt gedragen. Om mogelijke huidirritatie te voorkomen, kunt u ter hoogte van de rand van de liner wat Ottobock Derma Prevent op de huid aanbrengen. Het is ook erg belangrijk om de siliconen liner elke keer na het dragen te reinigen. Raadpleeg de gebruiksaanwijzing van de liner voor meer informatie.

Verdere compressietherapie

Zodra het volume van de stomp stabiel is over een langere periode – de gemeten stompomtrek neemt dus niet meer af – kan de behandeling een stap verder gaan met het aanmeten van een prothese. Tot die tijd moet de compressie continu worden gehandhaafd. Uw behandelteam laat u of uw naasten zien hoe u dit zelfstandig kunt doen.

Trainen zonder prothese

Trainen zonder prothese

Deze voorbereidende training versterkt de rompmusculatuur, inclusief de buik en rug, de gezonde arm en de benen. De stomp moet ook al in de oefeningen worden opgenomen.

Strekken van de spieren van de stomp

Ook de spieren en gewrichten aangrenzend aan de stomp dienen in een vroeg stadium gerekt te worden. Wanneer het actief bewegen van de gewrichten moeilijk voor u is, kan passieve ondersteuning worden gegeven met een handdoek. Het behouden of herwinnen van maximale mobiliteit van uw gewrichten in alle bewegingsrichtingen is belangrijk.

Verbetering van de behendigheid van de gezonde kant

Verbetering van de behendigheid van de gezonde kant

Afhankelijk van of je dominante of niet-dominante hand aangedaan is, volgt er een meer of minder intensieve training van de gezonde kant. Deze training ontwikkelt uw fijne motoriek, behendigheid en kracht. Oefen vooral uitdagende activiteiten, zoals schrijven of tandenpoetsen.

Training om de stompspieren te ontwikkelen

Voor het aanmeten van een prothese is het van belang om met voorbereidende training de stompspieren, gezonde arm, rompspieren en benen te versterken. Dit kan de behendigheid van de niet-aangedane zijde verbeteren, naast het maximaliseren van de mobiliteit van uw gewrichten. Dit maakt je later veel zelfstandiger in de dagelijkse activiteiten.

Trainen om de rompspieren te ontwikkelen

Vooral na de amputatie is het zo veel mogelijk bewegen van uw bovenlichaam belangrijk. Vermijd daarbij een uitgesproken verdraaiing van de wervelkolom. Het gebrek aan balancerend gewicht aan één kant kan het midden van het lichaam verschuiven en daardoor vaak ook de statica van de wervelkolom veranderen. Oefeningen om de rug te versterken worden daarom aanbevolen om verkeerde houdingen en pijn te voorkomen.

Huid- en littekenverzorging

Huid- en littekenverzorging

In het ziekenhuis verzorgden het verplegend personeel en de artsen uw stomp door de wond schoon te maken en het verband of zwachtels te verwisselen. In de revalidatiefase verzorgt u nu zelf uw stomp, het litteken en ook uw niet-aangedane arm. Om uw prothese probleemloos te kunnen dragen, is voortdurende, intensieve zorg nodig.

Desensibilisatie van de huid

De huid van de stomp is na de amputatie vaak erg gevoelig. U kunt verschillende stappen ondernemen om dit aan te pakken. Gebruik altijd materialen die voor u comfortabel zijn en werk vanaf het uiteinde van de stomp naar het lichaam toe.

Neem bijvoorbeeld een zachte borstel of een stekelige massagebal en wrijf of tik ermee op de gevoelige huid. Dit vergroot zijn veerkracht. U kunt ook met een ruwere handdoek of een washandje over de stomp wrijven.

Maatregelen voor de hygiëne van de stomp, zoals dagelijks wassen met lauw water en ongeparfumeerde, huidvriendelijke zeep, zijn erg belangrijk. De verzorgingsproducten van Ottobock kunnen het schoonmaken voor u gemakkelijker maken.

Littekenbehandeling

In de meeste gevallen sluit de amputatiewond binnen de eerste drie tot vier weken en vormt een litteken. Maar zelfs als het litteken van buitenaf goed lijkt te zijn genezen en vanaf dat moment alleen de kleur van het littekenweefsel iets verandert, duurt het algehele littekengenezingsproces aanzienlijk langer. Het duurt ongeveer anderhalf jaar voordat het inwendig volledig is genezen.


U moet uw litteken vanaf het begin regelmatig bevochtigen, aangezien littekenweefsel niet in staat is zichzelf te hydrateren. Ongeparfumeerde crèmes worden aanbevolen. Deze vorm van intensieve zorg is belangrijk om het littekenweefsel zacht en flexibel te houden en ook om het gewicht te kunnen dragen. Dit is essentieel voor het kunnen dragen van een prothese, omdat een goede verzorging pijn aan de stomp door bewegingen in de prothesekoker kan voorkomen.